Enquire Now

Request A Quote

बाबरी मशीद दंगल आणि आर्टिस्ट कॅम्प !



५ डिसेंबर १९९२...
सकाळचे चार साडेचार वाजलेले 
थंडी देखील खूप वाजत होती.
एक एक चित्रकार बॉम्बे सेंट्रल बस स्थानकावर येत होता. 
निमित्त होतं आर्टिस्ट सेंटर ( या आता इतिहास जमा झालेल्या ) चित्रकारांच्या संस्थेनं आयोजित केलेला आर्टिस्ट कॅम्प. 
कॅम्प होता रायगड जिह्यातल्या मुरुड जंजिरा येथे. 
आता सारख्या तेव्हा गाड्या, लॉंचेस, बोटी वगैरे सोयी चटकन उपलब्ध नव्हत्या. 
साहजिकच सर्व चित्रकारांनी एसटीची वाट पकडली होती. 
एकेक एकेक करून सर्व चित्रकार गोळा होत होते. 
सर्वश्री प्रदीप नेरुरकर, नितीन दादरावाला, प्रकाश वाघमारे, नितीन कुलकर्णी, पंडित खैरनार, कुमार वैद्य, अनिल जोशी, महेंद्र दामले, महेंद्र मानकामे, अशोक देशमुख, शिल्पा जोगळेकर, राजश्री करकेरा, शीतल गट्टाणी, हर्षा होडारकर, सुनंदा परब हे निमंत्रित तर वासुदेव कामत, दत्तात्रय पाडेकर, प्रभाकर पाटील, मोनाली मेहेर, शिल्पा वेलकर, हेमांगी रेगे हे पाहुणे कलावंत म्हणून या कॅम्पमध्ये सहभागी झाले होते. साऱ्यांनाच कॅम्पविषयी उत्सुकता होती, कारण आर्टिस्ट सेंटरचे याआधीचे दोन्ही कॅम्प म्हणजे माळशेज आणि जव्हार असे दोन्ही चांगलेच यशस्वी ठरले होते. आणि तिसरा कॅम्प तर आता समुद्रकिनाऱ्यावर योजिला होता. तो देखील एमटीडीसीच्या रिसॉर्टमध्ये. कॅम्पच्या सात दिवसात एक दिवस पौर्णिमेचा होता. तो देखील अपघाताने नव्हे, तर ठरवून आखणी केल्यामुळे. साहजिकच सारेच मुरुडला पोहोचायला उत्सुक झाले होते. एसटी भरली आणि कंडक्टरने घंटी मारली. एसटी वेळेवर सुटली देखील. 

स्वप्नात देखील कल्पना केली नव्हती, आम्ही या स्टँडवरून निघून गेल्यानंतरच्या ४८ तासातच एसटीचं हे स्थानक ज्याच्यावरून आम्ही एसटीत प्रवेश केला होता ते दंगलीत जाळून टाकलं जाणार आहे. दुपारी आम्ही मुरुडला पोहोचलो. मोठं प्रसन्न वातावरण, सर्वच व्यवस्था सुविहितपणे केली असल्यामुळं सारं काही छान चाललं होतं. रात्री समुद्राची गाज ऐकत सारे जणं गप्पा मारत होते. गाणी, बजावणी, उखाळ्या, पाखाळ्या साऱ्यालाच ऊत आला होता. वातावरण मोठं मनोहारी होतं. दुसऱ्या दिवशीची तयारी कशी करायची, कामाला कुठून सुरुवात करायची वगैरे ठरवत सगळे झोपायला गेले. 

६ डिसेंबर १९९२... 
समुद्रावरची सकाळ मोठी प्रसन्न असते. सकाळीच उठून समुद्र किनाऱ्यावरनं दोन चार मैल फिरायला गेलो. वाळूत फिरताना इतकं प्रसन्न वाटलं, इतकं की परतल्यावर ठरवूनच टाकलं, आजपासून रोज सकाळी तासभर तरी फेरफटका मारायचा. मुरुडला होतो ते दिवस तर रोजच सकाळी फिरायला जात होतो, पण नंतरही तोच पायंडा पडून गेला. आज २९ वर्ष झाली त्या कॅम्पला, पण सकाळी उठून मॉर्निंग वॉकला जायची संवय मात्र अंगवळणी पडून गेली आहे. असो, हे थोडे विषयांतर झाले. 

त्या काळी आजच्यासारखे मोबाईल फोन नव्हते. फोन करायचं तर एक एक मैल दूर चालत जावं लागायचं. ट्रंक कॉल करताना तर अंगावर काटा यायचा. वृत्तपत्रात नोकरी करत असल्यामुळं नक्की काय बातम्या येताहेत याविषयी मोठी उत्सुकता असायची, पण मुरुडमध्ये त्याकाळी बातम्या ऐकणं किंवा पाहणं खूपच दुरापास्त होतं. बातम्या ऐकायच्या तर बीबीसीच्या, असे ते दिवस होते. पण ते ही प्रसारण तिथं नीटसं मिळत नव्हतं. 

अयोध्येत आज काय होणार ? याविषयी खूप उत्सुकता होती. पण कुठूनच काही माहिती मिळत नव्हती. अनोळखी ठिकाणी जाऊन 'रेडियो लावता का ?' असं विचारणं देखील अप्रशस्त वाटत होतं. पण अखेरीस ती बातमी आमच्यापर्यंत पोहोचलीच. बाबरी मशीद उद्ध्वस्त झाली होती. आता नीटसं सांगता येत नाही, पण खूप काहीतरी विचित्र घडलं आहे असं मात्र एक क्षण वाटून गेलं. अनेक विचार डोक्यात आले. २०-२५ जणांना मुंबई आणि महाराष्ट्रातून इथं घेऊन आलो आहे, त्याच्यात सहा - सात मुली देखील आहेत, काही अनावस्था प्रसंग घडला तर काय करायचं ? सायरन वाजत पोलिसांच्या गाड्या इकडे तिकडे जाऊ लागल्या. वातावरण काहीसं चिंताग्रस्त भासू लागलं. कोणाशी बोलायचं काही कळेना. पाटील खानावळवाले यांचा सल्ला घेतला. ते म्हणाले, काळजी करू नका, आम्ही आहोत.' म्हणाले, फक्त एकटं दुकटं फिरू नका, एकत्र जेवायला या आणि एकत्रच परत जा. समुद्रावरचा मार्ग टाळा, रस्त्यावरूनच प्रवास करा. त्यादिवशी वृत्तपत्र हाती आलं तर त्यात बॉम्बे सेंट्रलमधल्या ज्या स्थानकावरून आम्ही एसटीत चढलो होतो त्या स्थानकाचा अस्ताव्यस्त जळलेला फोटो. छातीत धस्स झालं. आपण आता एखाद्या सापळ्यात अडकलो आहोत की काय असं वाटलं. या साऱ्या संचालनाचा सूत्रधार आर्टिस्ट सेंटरचा सचिव या नात्यानं मी होतो. म्हणूनच मला अधिक काळजी होती. 

कॅम्पमधल्या चित्रकारांवर परिणाम होऊ नये म्हणून ही बातमी कोणालाच सांगितली नाही. पण त्यातले काही माझे बाप निघाले. त्यांनी आधीच कुठेतरी गावात ओळखी काढून बीबीसी ऐकण्याची सोय करून ठेवली होती. हे अर्थात मला नंतर कळलं. नाहीतर मी त्यांच्याचकडून बातम्या काढल्या असत्या. 

नंतर काय झालं ? ते सारंच मी इथं लिहिणार नाही. त्या साऱ्या आठवणी आम्ही ४ डिसेंबरच्या 'गच्चीवरील गप्पां'मध्ये अक्षरशः जागवणार आहोत. पौर्णिमेची भरती, समुद्राची गाज, सुरुच्या बनांचा आवाज, पहाटे समुद्रावर गेलं तर दिसणारे दोन-दोन चंद्र, सतत मुंबईहून येणाऱ्या दंगलीच्या बातम्या, आज हे पेटलं, उद्या ते पेटलं असे सतत मिळणारे अपडेट्स, वेळी अवेळी सायरन वाजवत जाणाऱ्या पोलिसांच्या गाड्या, समोरच्या कस्टम ऑफिसमधल्या अधिकाऱ्यांच्या गजाली, नाईट व्हिजन दुर्बिणीचे प्रयोग आणि हे प्रयोग ज्यांनी करून दाखवले त्याच अधिकाऱ्याची कालांतराने आरडीएक्स वाहतुकीस मदत केल्याबद्दल झालेली अटक या साऱ्याच्या साऱ्या आठवणी आम्ही या कार्यक्रमात जागवणार आहोत. 

२९ वर्ष हा खूप मोठा कालखंड आहे. पण त्या कॅम्पमधला प्रत्येक क्षण, प्रत्येक दिवस आज जसाच्या तसा आठवतो. त्या कॅम्पमध्ये सहभागी झालेल्या प्रत्येक कलावंतांमध्ये खूप छान मैत्री झाली. इतकी की नंतरचे दोन तीन महिने मुंबई जळत असताना देखील, दंगली पेटल्या असताना देखील सारे कलावंत आर्टिस्ट सेंटरमध्ये रोज संध्याकाळी जमत असत, गप्पा गोष्टी करीत असत. आज २९ वर्षांनंतर देखील त्यातले कलावंत एकमेकांना भेटले तर जुन्या आठवणी निघतात, काही क्षण हळवे होतात. त्यातले बहुसंख्य चित्रकार हे आता प्रस्थापित झाले आहेत. काहींनी चित्रकला सोडून इतर क्षेत्रात यशस्वी प्रवेश केला आहे, पण याविषयावर गप्पा मारायच्या आहेत असं निमंत्रण देताच सारे एकत्र आले, पण आमच्याकडे तर फक्त दहाच जागा होत्या. सांगायचं तात्पर्य असं की या 'गप्पा' चुकवू नका.
सतीश नाईक

Top Features

 

Feature 1

बाबरी मशीद दंगल आणि आर्टिस्ट कॅम्प !

अधिक वाचा

Feature 2

મારું નામ ચંદ્રશેખર પાટીલ છે !

अधिक वाचा

Feature 3

स्वायत्तता की कला विद्यापीठ ?

अधिक वाचा

Feature 4

बाल मन...कला धोरण...आणि कला अभ्यासक्रम !

अधिक वाचा

Feature 5

एक हट्टी मुलगी !

अधिक वाचा
12345678910...